هفته ي دهم: مادر کُشی

از داستانهای جالب مثنوی مولانا در دفتردوم در بارۀ مردی است که مادرش را کشته بود. مردم او را شماتت می کردند و به او می گفتند:« چرا به قتل مادر دست زدی؟»

آن یکی از خشم مادر را بکُشت

هم بزخم ِ خنجر و هم زخم ِ مشت

آن یکی گفتش که: از بدگوهری

یاد ناوردی تو حقّ ِ مادری؟!

هَی تو مادر را چرا کُشتی بگو؟

او چه کرد آخر به تو ای زشت خو؟

هیچکس کشتست مادر ای عنود؟

می نگویی که چه کرد آخر چه بود؟

مرد گفت: مادرم مرتکب زنا شد و در حالی به خانه آمدم که با مردی غريبه مشغول سیر و سیاحت! بود. در آن حال چنان خشم و وحشت از بی آبرویی بر من مستولی شد که به قتل مادرم دست زدم.

گفت: کاری کرد کان عار ِ وی است

کشتمش کان خاک ستّار وی است

یکی گفت آخر مرد حسابی چرا مادرت را کشتی می خواستی آن مردک را بکشی؟! مرد گفت اگر آن مرد را می کشتم چون مادرم زنده بود هر روز باید مردی را می کشتم؟! پس مادرم را کشتم تا از قتل مردم خلاص شوم!

گفت: آنکس را بکش ای مُحتشم

گفت: پس هر روز مردی را کشم؟!

کشتم او را رَستم از خونهای خلق

نای ِ او بُرَّم به است از نای ِ خلق!

البته مولانا این داستان را به انسان، سائقه های روانی و هواهای نفسانیش پیوند می زند. او تمامی گرفتاریها انسان را از نفس ِ امّاره می داند. نفس همان مادر بد نهادیست که انسان را به جنگ حق و خلق وادار می کند و هر دم انسان را به دیگران بدگمان می سازد. انسان با مهار نفس بد نهاد خویش، از اینکه دائماً با این و آن درآویزد و باعث گرفتاری شود رهایی می یابد.

نفس ِ تست آن مادر ِ بَد خاصیت

که فساد اوست در هر ناحیت

هین بکش او را که بهر آن دَنی

هر دمی قصد عزیزی می کنی

از وی این دنیای خوش بر توست تنگ

از پی او با حق و با خلق جنگ

نفس کُشتی باز رَستی زاعتذار

کَس تو را دشمن نماند اندر دیار

سالها می گذرد و ما در چرخشی مدوّر همواره به جای نخست خودمان بر می گردیم. باید متوجه ی ریشه ها و بنیاد مشکلات بود تا بتوان راه حلی اساسی را فراهم آورد، در غیر این صورت تمامی تلاشهایمان بر باد است.