مولانا در دفتر پنجم مثنوی از دو نوع معرفت سخن می گوید. معرفتی که به گوش انسان رسیده و معرفتی که در دلِ انسانی جا گرفته است. برخی فقط از عشق و لطفِ الهی چیزکی شنیده اند و های و هویی دارند در حالیکه عارفان حقیقی با دلِ خود، معارف و الطافِ الهی را شهود کرده اند و بین این دو دسته، فرقی عظیم هست.مولانا برای روشن شدنِ موضوع، داستانی را نقل می کند.

در روزگاران گذشته، واعظ شهیری مشغول سخنرانی بود و برای مردم مسئله می گفت. در زیر منبر او از مردان و زنان نشسته بودند. مردی شوخ طبع، چادر زنانه و روبنده گذاشت و به صورتی که کسی متوجه نشد در جمع زنان نشست.

واعظى بُد بس گزيده در بيان
زير ِ منبر جمع مردان و زنان‏
رفت جوحى چادر و روبند ساخت
در ميان ِ آن زنان شد ناشناخت

یکی آهسته از واعظ پرسید: « آیا موی شرمگاه (زير شکم) باعث اشکال در نماز می شود؟! » واعظ پاسخ داد:« اگر موی شرمگاه دراز باشد باعث کراهت در نماز می شود. برای اینکه نماز شما کراهتی نداشته باشد بهتر است با دارو موها را از بین ببرید.» آن شخص پرسید:« درازی مو تا چقدر باشد باعث کراهت در نماز می شود؟» واعظ پاسخ داد:« اگر درازی مو به اندازه ی طول یک دانه جو باشد لازم است آن را زایل کنیم.

سائلى پرسيد واعظ را به راز
موى عانه هست نقصان ِ نماز؟
گفت واعظ: چون شود عانه دراز
پس كراهت باشد از وى در نماز
يا به آهك يا به ستره بستُرش
تا نمازت كامل آيد خوب و خوش
گفت سائل: آن درازى تا چه حد
شرط باشد تا نمازم كم بود
گفت: چون قدر جوى گردد به طول
پس ستردن فرض باشد اى سئول‏

در این موقع مردی که در میان زنان نشسته بود به زنی که در کنارش نشسته بود گفت:« ترا به خدا اگر می شود با دستت موهای شرمگاه مرا امتحان کن که آیا به اندازه ای هست که باعث کراهت در نمازم
شود؟!» سپس دست زن را گرفته و به داخل شلوارش برد. زن چون دستش بر قضیبِ مرد خورد نعره ای زد که تمام مجلس شنیدند. واعظ گفت:« آیا گفته ی من بر دلت زد که اینچنین نعره ای از ته دل کشیدی؟!»

زن گفت:« نه بر دلم نزد بلکه بر دستم زد که چنین بی اختیار فریاد کشیدم! وای که چه می شد اگر این بر دلم می زد!»

گفت جوحى زود اى خواهر ببين
عانه‏ى من گشته باشد اين چنين
بهر خشنودى حق پيش آر دست
كان به مقدار كراهت آمده‏ست‏
دستِ زن در كرد، در شلوار مرد
ک..ر او بر دست زن آسيب كرد
نعره‏اى زد سخت اندر حال زن
گفت واعظ: بر دلش زد گفتِ من؟‏
گفت: نه بر دل نزد بر دست زد
واى اگر بر دل زدى اى پُر خرد!