هنگامی که نماد های مذهبی غیر متعارف از ناخودآگاه فردی بروز می کنند, اغلب بیم آن می رود که نمادهای مذهبی به رسمیت شناخته شده را دگرگون ساخته یا تضعیف کنند. و همین بیم است که غالباً سبب می شود آدمی روانشناسی تحلیلی و ناخودآگاه را پس بزند. اگر من به این پس زدن از نقطه نظر روانشناسی بنگرم باید بگویم افراد بشر از نظر مذهبی به سه دسته تقسیم می شوند:

نخست آن هایی که به شریعت مذهبی خود, حال هر چه باشد سخت پایبند هستند. این گروه از مردم چنان با شرایع خود همسو هستند که هرگز هیچ تردیدی به روح آنها راه نمی یابد.

گروه دوم کسانی هستند که ایمان خود را کاملاً از دست داده اند و جای آن عقاید خودآگاهانه و عقلانی ناب نشانده اند. برای این گروه از مردم روانشناسی ژرفایی تنها ورود به قلمرو کشفیات جدید روان است.

دسته سوم یعنی افرادی که از یک سو (احتمالاً مغز) دیگر سنت های مذهبی خود را باور ندارند, اما از سوی دیگر هنوز به آنها می اندیشند. ولتر نمونه ی بارز این گروه از مردمان است. او از نقطه نظر عقلانی سخت به کلیسای کاتولیک تاخت ( رسوایی را منکوب کنید) اما می گویند در بستر مرگ خواستار اجرای مراسم مذهبی شد. خواه این مسئله حقیقت داشته باشد یا نه, به هر رو ذهن او بی تردید ضد مذهب بود, در حالیکه احساسات و عواطفش مسیحی باقی مانده بود. اینگونه افراد انسان را به یاد کسانی می اندازد که لای در خودکار اتوبوسی گیر می کنند و نه می توانند داخل بشوند , نه خارج.

البته ممکن است خواب های چنین اشخاصی راه حلی برای بلاتکلیفی شان ارائه دهد, اما اغلب تردید دارند به ناخودآگاه خود روی آورند, زیرا نمی دانند ناخودآگاه از آن ها چه می خواهد و نه می دانند در واقع چه می اندیشند.
جدی گرفتن ناخودآگاه به هر حال شهامت و شجاعت شخص را می طلبد.

انسان و سمبولهایش / کارل گوستاو یونگ