مولانا در دفتر پنجم به تمسخر حاکمانی می پردازد که فاقدِ قدرتِ تشخيص‌اند و هدفشان فقط اِعمال قدرت است.
مردی با حالتی هراسان به خانه ای پناه آورد. صاحبخانه به او گفت: چه خبر است؟ چرا اینچنین ترسیده و رنگ به رخسار نداری؟!

آن يكى در خانه‏اى در مى‏گريخت
زردرو و لب كبود و رنگ ريخت‏
صاحبخانه بگفتش خير هست
كه همى‏لرزد ترا چون پير دست‏
واقعه چون است چون بگريختى
رنگ رخساره چنين چون ريختى

مرد جواب داد: پادشاه به نوكرانش دستور داده است هر جا خری هست براي قصر شاهي ببرنند. صاحبخانه گفت: تو که خر نیستی، چرا می ترسی؟! مرد گفت: آنها در گرفتن خر چنان مصمم هستند که قدرت تشخیص خود را از دست داده‌اند! و اگر مرا به جای خری بگیرند جای تعجّب نیست. اينطور که آنها آستین ها را برای خر گیری بالا زده اند حالیشان نیست که چه می کنند و مي ترسم مرا به جاي خر! دستگیر کرده و ببرند. وقتی بی عقلان بر ما حاکم هستند بعید نیست که صاحبِ خر را به جای خر ببرند!
‏

گفت بهر سخره‏ى شاه حرون
خر همى‏گيرند امروز از برون‏
گفت مى‏گيرند گو خر جان عم
چون نه‏اى خر رو ترا زين چيست غم‏
گفت بس جدند و گرم اندر گرفت
گر خرم گيرند هم نبود شگفت‏
بهر خر گيرى بر آوردند دست
جدّ جد تمييز هم برخاسته‏ست‏
چون كه بى‏تمييزيان‏مان سرورند
صاحب خر را به جاى خر برند